امر به معروف و اصلاح الگوی مصرف

«اصلاح الگوی مصرف» یک معروف اجتماعی است و همه باید از آن حمایت کنند و به دنبال تحقق کامل آن در عرصه های فردی و اجتماعی باشند.

امسال سال اصلاح الگوی مصرف نامیده شده است، این نام گذاری نشان می دهد که جامعه اسلامی ما با وجود برخورداری از ویژگی های مثبت اسلامی و انقلابی همچون صبر و استقامت، ارزش گرایی، دین داری و... در زمینه مصرف دچار آسیب ها و ناهنجاری هایی است. البته بخش زیادی از این ناهنجاری ها متوجه حاکمیت نظام بوروکراسی دولتی طی سه دهه ای است که از عمر انقلاب می گذرد. در این میان نظام یارانه ای که به گفته همه صاحب نظران از اهداف خود (کمک به طبقات پایین و ایجاد تعادل) خارج شده است، نقشی به سزا در گسترش این ناهنجاری و درست مصرف نکردن داشته است. بخشی دیگر از این آسیب نیز معلول نبود یک الگوی ترسیم شده و شفاف است که منطبق بر انسان شناسی اسلامی و ویژگی های ملی و میهنی باشد. در خلاء نبود چنین الگویی متناسب با شأن جامعه ایرانی اسلامی، طبیعی است هم فرهنگ سازی ها موثر واقع نمی شود و هم الگوهای وارداتی و رفتارهای تجمل گرایانه به آسانی خود را بر جامعه تحمیل می کند و به رفتارها و عملکردها راه می یابد.

اصلاح الگوی مصرف از دیدگاه سعدی

کتاب بوستان سعدی از بدی اسراف و تشویق به صرفه جویی چنین آورده است.
چو کم خوردن طبیعت شد کسی را
چو سختی پیش آید سهل گیرد
وگر تن پرورست اندر فراخی
چو تنگی بیند از سختی بمیرد
یا اینکه می گوید:
ای قناعت، توانگرم گردان
که ورای تو هیچ نعمت نیست

آرمان توسعه‌یافتگی

«آرمان توسعه‌یافتگی از اصالت دادن به رشد اقتصادی و غلبه‌ی اقتصاد بر سایر وجوه حیات بشر زاییده شده و آنچه باعث شده تا بشر برای اقتصاد اینچنین مقام و اهمیتی قایل باشد ماده‌گرایی و نسیان حق است

وضعیت ایران در الگوی مصرف جهانی

 

رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال نو، سال جدید را سالی مهم خواندند و با ابراز امیدواری درباره غلبه قدرت ایمانی ملت ایران بر همه حوادث و تحولات این سال، افزودند: با توجه به اهمیت "حیاتی و اساسیِ مصرف مدبرانه و عاقلانه منابع کشور"، سال جدید را در همه زمینه ها و امور، سال اصلاح الگوی مصرف می دانم. اهمیت و سبب این نامگذاری را زمانی در می یابیم که میزان مصرف در ایران را با کشور های دیگر مطالعه، مقایسه و مورد بررسی قرار دهیم.

بر اساس گزارش، موسسه «مارکت اوراکل» ایران از نظر ارائه بنزین ارزان سومین کشور و از نظر میزان یارانه پرداختی به این کالا نخستین کشور در میان کشورهای جهان است و بیش از 36 درصد کل مصرف بنزین خاورمیانه در سال 2007 در ایران مصرف ‌گردیده است. متوسط مصرف سوخت خودروهای بنزینی در کشورمان حدود 11 لیتر در روز است در حالی که متوسط مصرف سوخت در کشورهای دیگر نظیر آلمان و ژاپن 5/2، در انگلیس 5/3، در فرانسه 9/1، در کانادا 5/6 و در کشور آمریکا 3/7 لیتر در روز است.

هر 10 سال یک بار میزان مصرف سوخت در ایران 2 برابر می‌شود اما این نرخ رشد در مقیاس جهانی یک تا 2 درصد بیشتر نیست و میزان سوخت مصرفی جهان در حدود هر 50 سال یک بار 2 برابر می‌شود. یعنی ایران در مقایسه با میانگین جهانی 4 تا 5 برابر بیشتر سوخت مصرف می‌کند. هم‌اکنون 9 درصد سوخت جهان در ایران و توسط تنها یک درصد جمعیت جهان مصرف می‌شود. و هر ساله بیش از 38درصد از بودجه سالانه دولت ایران به یارانه بنزین اختصاص می‌یابد در حالی که در صورت مصرف استاندارد، ایران می‌تواند یکی از صادر کنندگان بنزین باشد.

چهل نکته مهم

موارد زیر رو بخونید و هر کدومشون رو که تا به حال رعایت نمی کردید مد نظر داشته باشید برای آینده ...

مطمئن باشید که بی تاثیر نیست

 

ادامه نوشته

استفاده از تجربیات اقوام دیگرو خود کفایی

 

از مسائلی که امام امت , قدس سره , در راستای تشویق امت اسلامی به خودکفائی اقتصادی یاد می کنند, مطالعه اوضاع ملتهای جهان واستفاده از تجربیات اقوام دیگراست .

مساله مطالعه سرنوشت دیگران از موضوعاتی است که قرآن کریم آن را به عنوان منبع تفکر, مورد تاکید قرار داده و ما را به سیر و سیاحت و نظر در آفاق وانفس فرا خوانده است کرارا, سرنوشت اقوام مختلف را به تصویر کشیده و در پایان مردم را به درس گرفتن از آنان فراخوانده است . مسلما, سنت خداوند, حاکم بر همه سرنوشتها و سقوطها و صعودهاست . و در گشت و گذار در ممالک مختلف , شناخت و تجربیات ملتها است که سنت خداوند را می تواند کشف کرد و مورداستفاده قرار داد [ ان الله لایغیر مابقوم حتی یغیروا ما بانفسهم] 42 . بیانگر یک سنت الهی در مورداراده و تصمیم یک ملت در سرنوشت خویش است . و یا آیه شریفه : اذا اردنا ان نهلک قریه امرنا مترفوها فقسقوا فیها فحق علیها القول قدمرناها تدمیرا 43

نقش مستقیم اسراف و رفاه گرایی و لذت طلبی را در سقوط تمدنها و ملتها به تصویر می کشد. که مسلمااین قانون ,اختصاص به ملتی خاص نداشته و همگان می توانندازاین سنت خداونداستفاده کنند.

ادامه نوشته

تکیه بر عوامل تولید

 

بدون تردید, در میان همه کارهای مفید و سودآور, عوامل مولد و برطرف کننده نیازهای اساسی انسان یعنی کشاورزی , دامداری و صنعت ,ازاهمیت ویژه ای برخورداراست زیرا, در حقیقت , کشاورزی , موجبات حیات بشری را را فراهم ساخته و براساس آن , جوامع ,استوار می گردد. صنعت نیز در دنیای کنونی ,ازاهمیت فراوانی برخورداراست , به طوری که زندگی بشر امروز, به گونه ای گسترده با آن پیوند خورده و زندگی به صورت مجموعه به هم پیوسته صنعتی در آمده است . بدینسان , کشاورزان و کارگران از آن جهت که زندگی را برای انسانها ممکن و سهل ساخته اند, حقوق بسیاری بر عهده انسانها دارند.

افزون براین , دست یابی به کشاورزی و صنعت و صحیح پایه های استقلال کشور را تشکیل داده و می تواند سرنوشت سیاسی واجتماعی ملتها را دگرگون سازد. چه بسیاراز ملتهای که امروز, در عین گسترش و عظمت , براثر کمبود مواد غدایی محتاج دولتهای استعمارگر گردیده واصلی ترین شریان حیات و زندگی خود را به دست مستکبران سپرده اند. گره خوردگی این مساله , با سیاست های مریض ضداخلاقی ابرقدرتها, براهمیت خودکفائی در کشاورزی و صنعت می افزاید.

دراسلام , به این دو قشر, (کشاورز و کارگر)اهمیت بسیار داده شده است وانسانهایی که در راه تهیه معاش خود وانسانهای دیگر در تلاش اند, همانند مجاهدان در راه خدا به حساب آمده اند. ( الکاد علی عیاله کالمجاهد فی سبیل الله ) و زارعین گنجهای خداوند و بهره رسان به همه خلاق خداوند و موجودات دیگر معرفی گردیده اند. درارزش کار و کارگر همین بس که : پیامبراسلام , دست کارگر را می بوسد و بدین وسیله ارزش کار و کارگر را به نمایش می گذارد.

موجبات خودکفایی

 

عوامل و موجبات رسیدن به خودکفایی در کلمات امام بسیار بوده که در این مجال فرصت بررسی همه آنها نیست و فقط به برخی از آنهااشاره می کنیم .

خودباوری

انسان ,موجودی است که خداونداستعدادها و مایه هایی که برای یک زندگانی شرافتمندانه به کار می آید, دراو به ودیعت نهاده است . در برخورداری ازاین تواناییها, بین انسان شرقی و غربی , سیاه و سفید فرقی نیست , بلکه آنچه هست در کشف و بهره برداری است که هر ملتی وقتی به تواناییها, دست خواهد یازید و بر طبیعت سیطره خواهد یافت که به نیکی تواناییهای خویش را کشف کند وایمان بیاورد که تواناست . حضرت امام , قدس , در راستای رسیدن به بی نیازی اقتصادی , گام نخست و سنگ زرین را, خود باوری و کشف استعدادهای خدادادی دانسته و خواستار بهره برداری درست از آنها شده است :

شما اگر چنانچه باورتان باشد که نمی توانید صنعت بکنید و نمی توانید صنایع بزرگ و کوچک را, و چیزهایی که احتیاج به غرب بوده است , خودتان آنها را درست کنید, تااین باور هست , نمی توانید که انجام بدهید.اول باید باورتان بیاید که ما هم انسانیم , ما هم قدرت تفکر داریم , ما هم قدرت صنعت داریم .این قدرت , در همه افراد بشر, به قوه هست .اگراین باوری برای شما پیدا شد... و یک ملت , وقتی که یک مطلب را باور کرد که می تواندانجام بدهد,انجام خواهد داد.

اساس باور,این دو مطلب است : باور ضعف و سستی و ناتوانی و باور قدرت و قوه و توانایی اگر ملت ,این باور را داشته باشید که می توانیم در مقابل قدرتهای بزرگ بایستیم ,این باور,اسباب این می شود که توانایی پیدا کند و در مقابل قدرتهای بزرگ ایستادگی کند.این پیروزی که شما به دست آورید, برای این که باورتان آمده بود که می توانید 30.

حصراقتصادی

ادامه نوشته

موانع خودکفایی

موانع خودکفایی

حضرت امام , قدس سره ,استعمار رااز موانع اساسی استقلال و خودکفایی به شما آوردند:

[ از جمله نقشه ها, که مع الاسف , تاثیر بزرگی در کشورها و کشور عزیزمان گذاشت و آثار آن باز تا حد زیادی به جا مانده , بیگانه نمودن کشورهای استعمار زده از خویش و غربزده و شرق زده نمودن آنان است ... غم انگیزتراین که : آنان , ملتهای ستم دیده زیر سلطه را در همه چیز, عقب نگهداشته و کشورهای مصرفی بار آوردند و به قدری ما رااز پیشرفتهای خود و قدرتهای شیطانیشان ترسانده اند که جرات دست زدن به هیچ ابتکاری نداریم و همه چیز خود را تسلیم آنان کرده و سرنوشت خود و کشورهای خود را به دست آنان سپرده و چشم و گوش بسته مطیع فرمان هستیم] 28 .

دراینجا, به نمونه ای از تاثیراین فرهنگ غلط اشاره می کنیم .

[آقای شیخ موفق ... روزی بر سر منبر می فرمودند که : مردم , قدر زندگیتان را بدانید و شکراین همه نعمت و راحتی که خدا به شما ارزانی کرده و شما را به برکت دین وایمانتان , در میان همه ملتها, عزیز داشته ... به جا آورید که اروپایی ها به مکافات کفر و نکبت شرکشان گرفتار شده اند که خداوند, مجبورشان کرده که دراعماق هولنک چاههای نفت و معدنهای زغال و مس و آهن و سرب و غیره کار کنند و با مرگ سیاه و آوار و گرد و خاک قرین باشند و یا در کارخانه ها, در روغن و دود و بدبختی کار کنند و رنج ببرند و ماشین بسازند و در کاغذ بپیچند و به اینجا بفرستند و ما به برکت این دین وائمه , دست کنیم و قیمتش را بپردازیم و بدون هیچ دردسری پشتش لم بدهیم واز دست رنج آنها به راحتی استفاده کنیم] 29 .

شرائط خودکفایی

 

امام راحل , برای رسیدن به خودکفایی , شرایطی را برشمرده اند که اهم آنها به قرار ذیل است :

1. تبیین نظری اقتصاداسلامی .

2. حفظ اصول وارزشها.

ادامه نوشته

راه های مبارزه با اسراف :

الف ) استفاده از ظرفیت های دینی عمومی :
مردم ایران بعلت پیوند با دین و مظاهر مقدس دینی که دارند بخوبی سنت های نهادینه شده را می پذیرند و بر آن       می گمارند.
بیان و آیات قرآن کریم و احادیث نورانی معصومین علیه السلام در مذهب اسراف و ترغیب به صرفه جویی بهترین راه کارعمومی سازی و نهادینه سازی فرهنگ صرفه جویی و پرهیز از اسراف است .

ب ) باز نگری وقایع تاریخی و رخدادهای طبیعی :
به تصویر کشیدن سرانجام اسراف کاران در همه طبقات اجتماعی و پیوند آنها با اتفاقات طبیعی از جمله عوامل باز دارنده اسراف گرایی و سوق دادن جامعه به سمت و سوی قناعت و صرفه جویست بی گمان در این قسمت بیشترین نقش را رسانه های جمعی بویژه رادیو و تلویزیون می تواند ایفا نماید.

ج ) ارتباط بخشی بلایای طبیعی به موضوع اسراف :
به نظر می رسد مسائلی نظیر کم آبی ، خشکسالی و ................ بهترین دلایل اثبات بدی اسراف و مفید بودن قناعت در زندگی روزمره است. برای مبارزه با اسراف و ترویج مصرف صحیح، به ریشه ها باید استناد      در این میان خود خشکسالی و کم آبی و .......................
دلیل بسیار خوبی برای وادار نمودن جامعه به اهتمام در قناعت و صرفه جویی است. البته غافل نمائیم ناهماهنگی عملکرد برخی دستگاه های فرهنگی خاصه صدا و سیما با گفتار ها و تذکرات دلسوزان خود عامل مهم در بی توجهی به مصرف درست و گرایش به اسراف و ریخت و پاش های غیر ضروری می باشد. به عنوان مثال با وجود این همه تبلیغ از مد گرایی و تجمل گرایی با صرفه جویی و نهادینه ساختن فرهنگ آن در جامعه بهیچ عنوان سازگاری ندارد و اسراف از پائین ترین مرتبه شروع           .

 

http://www.lorestan-tebyan.ir/

اسلام و خودکفایی

 

در مکتب اسلام , به مسئله حفظ هویت واستقلال اقتصادی ,ارزش بسیار داده شده است .

مسلمانان ,از هرگونه رکون و وابستگی به ظالمین , که قطبهای اقتصادی امروز, مصداق بارز آنند, به شدت نهی شده اند : [ ولا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسکم النار] 2 .

بدون تردید وابستگی اقتصادی , می تواند راهی باشد برای رکون و تکیه مالی به دشمنان اسلام , که فرجامی جز شکست و آتش در بر نخواهد داشت .

در روایات اسلامی , به کار و فعالیت , در جهت بی نیازی از دیگران , ارزش بسیار داده شده تحمل و زحمت و رنج برای رسیدن به غنا و بی نیازی عبادت به شمار آمده است .

امام باقر[ ع] در هوای بسیار گرم نامناسب در مزرعه خویش به کار مشغول

ادامه نوشته

قناعت فضیلت بزرگان :

 

در کنار بحث اسراف که همواره در اسلام مورد مذمت قرار گرفته مسئله قناعت از جمله ی خصلت ها و ویژگی های ارزشمند برای یک مسلمان بشمار می رود، و همواره مورد توجه اسلام و اولیاء دین قرار گرفته است. در فرهنگ اسلامی صفت قناعت از جمله صفات فاضله و اخلاق حسنه و از آن بعنوان وسیله ای که سعادت ابدی آدمی را به دنبال داشته است بی تردید جای گرفتن قناعت در فرهنگ اسلامی و ترویج آن توسط بزرگان اهل فن صرف نظر از جایگاه علمی و تأثیرات شگرفی که در زندگی آدم ها دارد موضوعی کاملاً تثبیت یافته ی تجربی است که آدمی همواره عدم رعایت آن را از دست دادن فرصت ها و داشته های خویش به تلخی تجربه نموده است.
این تجربه آن زمانی تلختر و کشنده است که آسیب زدگی اجتماع و زندگی مردمان بعلت قناعت ناپذیری و گرایش به اسراف و تبذیر باشد. 
امام باقر (ع) می فرماید :
« هر که قناعت کند به آنچه که خدا به او می دهد، غنی ترین مردم است ».

در بسیاری از کتب اخلاقی خو گیری نفس انسان با صفات برجسته اخلاقی نقطه آغاز حرکت انسانی به سمت کمال حقیقی آسمانی بشمار می آید.
از جمله این صفات برجسته، قناعت پذیری و قانع بودن به موهبت های خداوند ی است. در حقیقت علمای اخلاق در کنار بیان فضیلت های قناعت ، روش های تحصیل این صفت پسندیده مورد بحث و بررسی دقیق قرار داده اند و به صورت مفصل به این امر پرداخته اند.

بر این اساس در می یابیم که در آموزه های دینی ما علاوه بر اینکه مسئله قناعت و صرفه جویی یک مسئله تأثیر گذار در جامعه به حساب می آید به ابعاد اجتماعی  آن نیز پرداخته شده و بعنوان یک فضیلت همواره مورد تشویق قرار گرفته است.

ادامه نوشته

جایگاه قناعت

1- میانه روی لشگر عقل ؛
« امام کاظم (ع) : در وصیت نامه ای به هشام یکی از لشگریان عقل را میانه روی از لشگریان جهل زیاده روی است.»4

2- بخشش وترحم اسراف کار هم مذموم است :
« حضرت امیر (ع) : زیاده روی و اسراف مکن زیرا بخشش ( اسراف کار مورد ستایش نیست و تنگدستی او هم مورد ترحم واقع نمی شود»

3- میانه روی باعث پایداری نعمت می شود :
» امام موسی بن جعفر (ع) : به کسی که در زندگی میانه روی و قناعت کند نعمت او باقی می ماند و آنکه با تبذیر و اسراف زندگی کند ، نعمتش از بین می رود »6

4- زیاده از حد اسراف است :
« امیرالمؤ منین (ع) : هر چیزی بیشتر از اقتصاد ( میانه روی ) اسراف است »7

علاوه بر این در سخنان گوهر بار ائمه و ائلیاء الهی (ع) اسراف و زیاده روی به عنوان عوامل تباهی مال و ثروت و از بین رفتن برکت و مقدمه و زمینه فقر و تنگدستی یاد شده است.

اسراف، واقعيت امروز جوامع غربي

براساس گزارش هاي مراكز معتبر و نهادهاي جهاني چون فائو (سازمان كشاورزي و خواروبار جهاني) پيش از بحران كنوني، سيصد ميليون نفر از گرسنگي رنج مي بردند و جمعيتي بزرگ تنها از يك وعده غذايي بهره مند بودند.  اين در حالي است كه در همان زمان بيش ترين مصرف در كشورهاي اروپاي غربي چون انگليس و آمريكا بوده است.  مصرف در كشورهاي توسعه يافته به شكل اسراف و تبذير خودنمايي مي كند به گونه اي كه دو سوم مواد غذايي دورريز مي شود.

ادامه نوشته